Bezpieczna woda z własnego ujęcia: Jak dbać o studnię indywidualną?
Woda przeznaczona do spożycia przez ludzi jest zdrowa i czysta, jeżeli jest wolna od wszelkich mikroorganizmów, pasożytów oraz substancji w ilościach lub stężeniach stanowiących potencjalne niebezpieczeństwo dla zdrowia. O ile woda dostarczana z sieci wodociągowej jest systematycznie badana przez dostawców i nadzorowana przez Państwową Inspekcję Sanitarną, o tyle w przypadku studni indywidualnych pełna odpowiedzialność za jakość wody spoczywa na jej właścicielu.
W wielu gospodarstwach domowych, zwłaszcza w miejscach oddalonych od sieci wodociągowych, własne studnie stanowią podstawowe źródło wody pitnej. Państwowa Inspekcja Sanitarna przygotowała wytyczne, które pomogą Wam zadbać o bezpieczeństwo zdrowotne Waszych bliskich.
Regularne badania wody – co i jak często sprawdzać?
Jakość wody czerpanej ze studni indywidualnej należy bezwzględnie zbadać po jej uruchomieniu (przed rozpoczęciem korzystania), a także okresowo w trakcie jej użytkowania. Badanie laboratoryjne powinno być zlecane przez właściciela studni na własny koszt przynajmniej 1 raz w roku.
Prawidłowa analiza laboratoryjna powinna obejmować następujący zakres parametrów:
- 💧 Bakterie grupy coli
- 💧 Escherichia coli
- 💧 Paciorkowce kałowe (enterokoki) oraz liczba progowa zapachu
- 💧 Jon amonowy
- 💧 Mętność
- 💧 Odczyn pH oraz azotany
- 💧 Azotyny
- 💧 Chlorki
- 💧 Mangan oraz żelazo
- 💧 Przewodność oraz twardość ogólna
- 💧 Barwa
- 💧 Indeks nadmanganianowy
Kiedy wykonać dodatkowe badania? Sanepid zaleca przeprowadzenie nadprogramowych badań w trzech kluczowych przypadkach: po zalaniu lub podtopieniu studni, po każdym czyszczeniu i dezynfekcji, a także po dłuższej przerwie w eksploatacji (np. po przestoju zimowym), po uprzednim zdezynfekowaniu i przepłukaniu całej instalacji wewnętrznej.
Na terenie województwa śląskiego badania jakości wody można wykonać w laboratoriach Państwowej Inspekcji Sanitarnej lub placówkach posiadających system jakości zatwierdzony przez właściwego terenowo Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Wykaz tych laboratoriów znajduje się na stronie internetowej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej (WSSE) w Katowicach. Uzyskane wyniki badań warto skonsultować bezpośrednio z terenowym inspektorem sanitarnym.
Dezynfekcja studni krok po kroku
Dezynfekcję studni można przeprowadzić m.in. przy użyciu wapna chlorowanego lub podchlorynu sodu. Ważne jest, aby stosowane środki posiadały atest jednostki uprawnionej (np. Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH – Państwowego Instytutu Badawczego) do kontaktu z wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi.
Przed przystąpieniem do dezynfekcji należy zmierzyć głębokość wody w studni za pomocą tyczki lub ciężarka na sznurku. Następnie, na każdy metr głębokości wody, odmierza się odpowiednią ilość wapna chlorowanego w zależności od średnicy studni:
| Średnica studni w cm | Ilość wapna chlorowanego na każdy metr głębokości wody |
|---|---|
| 80 cm | 150 g (ok. 1 szklanka) |
| 90 cm | 200 g (ok. 1 i 1/4 szklanki) |
| 100 cm | 250 g (ok. półtorej szklanki) |
| 120 cm | 350 g (ok. 2 i 1/4 szklanki) |
Procedura postępowania:
- Odmierzoną ilość wapna chlorowanego dokładnie rozpuść w wiadrze z niewielką ilością wody, a następnie dopełnij wiadro wodą, rozmieszaj i wlej całą zawartość do studni.
- Wodę w studni dokładnie zamieszaj tyczką lub poprzez nabieranie jej wiadrem czerpanym i wlewanie z powrotem.
- Pozostaw studnię na 24 godziny.
- Po upływie doby wybieraj (pompuj) wodę tak długo, aż całkowicie zaniknie zapach chloru.
UWAGA! Wapno chlorowane należy przechowywać wyłącznie w suchym i ciemnym pomieszczeniu, w naczyniu drewnianym lub szklanym, w miejscu absolutnie niedostępnym dla dzieci.
Warunki techniczne – jak powinna być usytuowana studnia?
Zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury, studnia indywidualna dostarczająca wodę pitną (niewymagająca ustanowienia strefy ochronnej) musi spełniać określone wymogi lokalizacyjne. Minimalne odległości liczone od osi studni wynoszą:
- 📏 5 m – do granicy działki (dopuszcza się mniejszą odległość lub studnię wspólną na granicy pod warunkiem zachowania pozostałych odległości).
- 📏 7,5 m – do osi rowu przydrożnego.
- 📏 15 m – do budynków inwentarskich, szczelnych silosów, kompostowników oraz szczelnych szamb.
- 📏 30 m – do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej (przy ściekach oczyszczonych biologicznie).
- 📏 70 m – do nieutwardzonych wybiegów dla zwierząt hodowlanych, przewodów rozsączających bez urządzeń biologicznego oczyszczania oraz do granicy pola filtracyjnego.
Wymagania konstrukcyjne:
- 🔹 Obudowa studni kopanej: Musi być wykonana z materiałów nieprzepuszczalnych i bezpiecznych dla jakości wody. W przypadku kręgów betonowych złącza muszą być należycie uszczelnione poprzez spoinowanie od wewnątrz na całej wysokości oraz od zewnątrz do głębokości co najmniej 1,5 m od poziomu terenu.
- 🔹 Część nadziemna: Jeśli studnia nie posiada pompy, jej obudowa nadziemna musi mieć wysokość minimum 0,9 m od poziomu terenu oraz trwałe, nieprzepuszczalne przykrycie. W przypadku studni wyposażonej w pompę wysokość ta musi wynosić co najmniej 0,2 m, a pokrywa musi charakteryzować się odpowiednią nośnością.
- 🔹 Otoczenie studni: Teren wokół studni kopanej w pasie o szerokości co najmniej 1 m musi być utwardzony, ze spadkiem 2% w kierunku zewnętrznym. Identyczne wymagania dotyczą zabezpieczenia terenu w promieniu 1 m wokół rury studni wierconej, gdzie dodatkowo należy uszczelnić przejście rury przez utwardzoną nawierzchnię.
Pełna ulotka informacyjna Państwowej Inspekcji Sanitarnej w Katowicach została dołączona do niniejszego artykułu jako plik PDF – zachęcamy do jej pobrania i zachowania na przyszłość.